- 6 Şubat 2017
- 11.167
- 29.360
- 1.788
Arkadaşlar Hürriyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Fikret Bila'nın bugün köşesinden kamuoyuna aktardığı yeni haber dili rehberinin özenle okunmasını tavsiye ediyorum.
Haber dilinde yeni bir donem başlatıyoruz - Fikret BİLA
Yazıda yeniymiş gibi alınan kararların hepsini zaten aklı başında her gazetecinin kullanması gerekir. Çok az gazeteci bunu ilke haline getirmişti. Bir çok gazetecilik kurallarında medyada öncü olan Hürriyet, bu atılımla umarım diğer gazetelere örnek olur. Burada Hürriyet Gazetesi'nin yaptığı haberleri, politik görüşünü değil kullandığı haber dilinin yaygınlaşması gerektiğini konuşmalıyız.
Yaygınlaşması gereken o dil, biz sıradan insanların konuşma diline de acilen etki etmesi gerekir. Gazeteler buna dikkat ederse süreç içerisinde bu söylemler halka kadar iner. Cinsiyet ayrımcılığının en şiddetlisini yaşayan ülkemizde küçük görünen ama bu çok önemli konuya acilen önem gösterilmesi gerektiğini düşünüyorum.
Yazıdan bir kaç örnek verelim. Vereceğim örnekler haber yazma dışında günlük hayatta bizlerin kullanması gereken dildir. İlk örnek biz futbolseverlerin çok sık yaptığı hataya dikkat çekiyor.
1) Adam adama savunma yerine birebir savunma tercih edilmeli.
2) Adam, adam olmak, adam gibi davranmak, adam gibi konuşmak, adamakıllı yerine insan olmak, insan gibi ya da doğru dürüst davranmak, doğru dürüst konuşmak, doğru dürüst ifadeleri kullanılmalı, iyi özelliklerin erkeklere atfedildiğini gösteren ‘adam’la başlayan kullanımlara dikkat edilmeli. Örneğin “Bu işyerine birkaç adam daha lazım” cümlesindeki adam yerine eleman, kişi, çalışan, insan kelimelerinden biri olabilir.
3) Adamına göre yerine kişisine göre demeli.
4) Bayan yerine kadın kullanılmalı
5) Cinsel istismar: Çocuklarda ve akli dengesi yerinde olmayan mağdurlarda kullanılmalı. Kadınlara yönelik cinsel şiddette ise cinsel saldırı, olaya göre cinsel taciz ve tecavüz kelimeleri tercih edilmeli.
6) Erkek gibi-kız gibi benzetmeleri erkekleri daha üstün, iyi göstermek ya da kızları aşağılamak, onların zayıf yönlerini öne çıkarmak için kullanılmamalı. Örnek olarak “Erkek gibi cevap vermek” (mert, dürüst, korkusuzca) ya da “Kız gibi ağlamak” verilebilir.
7) Hayat kadını-eskort-telekız yerine fahişe ya da seks işçisi kullanılabilir.
8) Erkek sözü, sözünün eri gibi tanımlamalardan kaçınmalı.
9) Genç kızların rüyası vb. yaygın kullanımlar tercih edilmemeli.
10) Kızlık soyadı yerine evlilik öncesi adı, ilk soyadı tercih edilmeli.
Haber dilinde yeni bir donem başlatıyoruz - Fikret BİLA
Yazıda yeniymiş gibi alınan kararların hepsini zaten aklı başında her gazetecinin kullanması gerekir. Çok az gazeteci bunu ilke haline getirmişti. Bir çok gazetecilik kurallarında medyada öncü olan Hürriyet, bu atılımla umarım diğer gazetelere örnek olur. Burada Hürriyet Gazetesi'nin yaptığı haberleri, politik görüşünü değil kullandığı haber dilinin yaygınlaşması gerektiğini konuşmalıyız.
Yaygınlaşması gereken o dil, biz sıradan insanların konuşma diline de acilen etki etmesi gerekir. Gazeteler buna dikkat ederse süreç içerisinde bu söylemler halka kadar iner. Cinsiyet ayrımcılığının en şiddetlisini yaşayan ülkemizde küçük görünen ama bu çok önemli konuya acilen önem gösterilmesi gerektiğini düşünüyorum.
Yazıdan bir kaç örnek verelim. Vereceğim örnekler haber yazma dışında günlük hayatta bizlerin kullanması gereken dildir. İlk örnek biz futbolseverlerin çok sık yaptığı hataya dikkat çekiyor.
1) Adam adama savunma yerine birebir savunma tercih edilmeli.
2) Adam, adam olmak, adam gibi davranmak, adam gibi konuşmak, adamakıllı yerine insan olmak, insan gibi ya da doğru dürüst davranmak, doğru dürüst konuşmak, doğru dürüst ifadeleri kullanılmalı, iyi özelliklerin erkeklere atfedildiğini gösteren ‘adam’la başlayan kullanımlara dikkat edilmeli. Örneğin “Bu işyerine birkaç adam daha lazım” cümlesindeki adam yerine eleman, kişi, çalışan, insan kelimelerinden biri olabilir.
3) Adamına göre yerine kişisine göre demeli.
4) Bayan yerine kadın kullanılmalı
5) Cinsel istismar: Çocuklarda ve akli dengesi yerinde olmayan mağdurlarda kullanılmalı. Kadınlara yönelik cinsel şiddette ise cinsel saldırı, olaya göre cinsel taciz ve tecavüz kelimeleri tercih edilmeli.
6) Erkek gibi-kız gibi benzetmeleri erkekleri daha üstün, iyi göstermek ya da kızları aşağılamak, onların zayıf yönlerini öne çıkarmak için kullanılmamalı. Örnek olarak “Erkek gibi cevap vermek” (mert, dürüst, korkusuzca) ya da “Kız gibi ağlamak” verilebilir.
7) Hayat kadını-eskort-telekız yerine fahişe ya da seks işçisi kullanılabilir.
8) Erkek sözü, sözünün eri gibi tanımlamalardan kaçınmalı.
9) Genç kızların rüyası vb. yaygın kullanımlar tercih edilmemeli.
10) Kızlık soyadı yerine evlilik öncesi adı, ilk soyadı tercih edilmeli.
