- 16 Haziran 2010
- 200.001
- 152.099
- 6.678
Elon Musk'ın sahibi olduğu SpaceX, geçtiğimiz ağustos ayında gerçekleştirdiği bir görevde, iyonosferde dev bir deliğin oluşmasına sebep olmuş! Peki Falcon 9 roketiyle SpaceX, o görevde neyi farklı yapmıştı?
İyonosfer, atmosferin 70 ila 400 km arasında kalan, elektromanyetik dalgaları yansıtacak miktarda iyonların ve serbest elektronların bulunduğu bölümdür. Ars Technica'nın haberine göre, SpaceX'in Ağustos 2017'de gerçekleştirilen Formosat-5 görevi, iyonosferde beklenmedik bir probleme yol açtı.
Popüler inanışın aksine roketler uzaya düz bir rotayı takip ederek gitmez. Çoğu roket, yer çekiminin etkisini azaltmak ve baskıyı hafifletmek için kavisli bir yörünge çizer. Buna karşn geçtiğimiz ağustos ayında Kaliforniya'dan gönderilen SpaceX'in Falcon 9 roketi, içeriğindeki yükün hafifliği sebebiyle (Tayvan menşeli yük 475 kg'dı) herhangi bir manevra yapmadan uzaya dikey olarak fırlatıldı. 60 km'den yaklaşık 1000 km'ye kadar iyonosferin tamamını dikey olarak geçen Falcon 9, benzersiz dairesel şok dalgaları yarattı.
Bu dairesel dalgalar, ABD'nin batısı ve Pasifik Okyanusu bölgesi boyunca 1,8 milyon km2'lik alanda genişledi (Kaliforniya bölgesinin yaklaşık dört katı). Bilim adamları, bunların bir roket lansmanı ile tetiklendiği bilinen en büyük dairesel şok dalgaları olduğunu dile getirdi. İyonosferde 900 km genişliğinde bir delik açan şok dalgaları, bilim adamlarını harekete geçirdi.
GPS navigasyon programlarını doğrudan etkileyebilecek niteliklere sahip olan plazma deliği için bilim adamları, GPS sistemlerinde 1 metrelik bir kaymaya neden olunduğunu dile getiriyor. Bu etkiye neden olarak, iyonosferdeki iyonize ve nötr parçacıklarda meydana gelen bozulmanın işaret edildiği vakada, delik birkaç saat boyunca aktif olmasına karşın yaklaşık 3 saatten sonra hızla kapanmaya başladı...
HT
