Savunma sanayiinde her konu, her acil ihtiyaç bir şekilde halledilir. Milli ürünün envantere girişini ya da büyük sayılarda üretimini bekleyecek durumum yok dersen en kötü acil dış alım yaparsın. Mesela zamanında ABD deniz kuvvetleri envanterinden acil koduyla AH1W almıştık ve ilaç olmuştu bize.
Ama uçak konusunu ne yapacağız bilmiyorum. Savaş uçağı konusu farklı işliyor. Çünkü çok az alternatifin var ve bu alternatiflerin üretim hattını açık tutmak için Avrupa menşeili firmalar düşük hacimli üretim yapıyor. Mesela 15 yıldır filan seri üretimde olan Fransız Rafale'ı üreten firma ayda 2 uçak üretiyor diye biliyorum. ABD firmalarının ise üretim ölçeği çok daha yüksek ama üretim hatları hiç boş kalmıyor.
Günün sonunda elde an itibariyle AESA radarlı uçak yok maalesef. Murad radarı hala test aşamasında. Şu an radar hazır olsa bile F16'ların modernize edilmesi gerek. Yani 1 filo AESA radarlı, modernize edilmiş F16'ya ne zaman ulaşırız tahmin edemediğim gibi, şu ana kadar bir takvim de göremedim.
Hem F16 BLOK 70'in, hem de Eurofighter'ın üretim hatları dolu. F16'ları TUSAŞ geçmişte olduğu gibi kendisi üretmediği veya Eurofighter'da halihazırda anlaşma imzalamış başka bir ülke üretim hakkını bize paslamadığı sürece bugün uçak sipariş versen 2028'de filan ilk uçağı alıyorsun. T3/T4 üretim hattı boşalana kadar İngiltere'nin envanter dışına çıkaracağı 2. el Eurofighter T1'leri alsak, onların da kapsamlı bir modernizasyona tabii tutulması gerek. Keşke direkt F18 isteseydik. F18, F16'dan belirli konularda daha üst klasman bir uçak. ABD F16'lara ''denge değiştirici'' gözüyle bakmadığı için onay verdi, belki F18 için onay vermezdi ama en azından denemiş olurduk şansımızı. Elimiz güçlüydü İsveç'in NATO üyesi mevzusundan dolayı. Zaten F16 Blok 70 işi de bu pazarlık sonucu olmuştu biraz da. Daha maliyetli olurdu. Ama en azından üretim hattı boş olduğundan hızlıca teslim alabileceğimiz, çift motorlu, görece uzun harekat yarı çapına sahip AESA radarlı modern 1-2 filo uçak alıp acil ihtiyacımızı giderirdik. Şu anda o veya bu sebepten dolayı sıkıştık maalesef. Halen bir şeyler yapılabilir istenirse ama belli ki o veya bu sebepten bir adım atmayacağız. İnşallah Kaan projesinde herhangi bir aksama olmaz da planlandığı gibi 2028 sonu, 2029 başı gibi Kaan'ları envanterde görmeye başlarız. Ama her halükarda, artık bu F16 Blok 70 veya Eurofighter işini halledip 1-2 filo takviye yapmalıyız. Kaan nasılsa geliyor, gerek yok demek doğru değil. Kaan'da bir gecikme olabilir. Gecikme olmasa bile acil ihtiyacımızı giderecek sayılarda Kaan'ı envanterde 2032'den önce görür müyüz, sanmıyorum. Hala F4'ler envanterde mesela, onları envanterden çıkarman lazım artık, al sana yine acil ihtiyaç. Yani konu sadece niteliği arttırmak değil, sayısal anlamda da eksiğiz. Bu yüz ölçümüne ve tehdit algısına sahip bir ülkeye 240 tane uçak yetmez.
Uzun lafın kısası, Kaan'dan ve tüm modernizasyon projelerinden (Özgür 1 & Özgür 2) bağımsız olarak dış bir kaynaktan savaş uçağı tedariği lazım, hem de acil lazım. Hava sahasını kontrol edemeyen ülkelerin (Hindistan, İran) neler yaşadığını gördük.
