- 24 Mayıs 2009
- 17.314
- 20.297
- 2.643
Aralarında ABD ve Rusya'nın da bulunduğu sekiz ülkenin birden göz diktiği Kuzey Kutbu'ndaki bir ada için verilen 50 yıllık savaş, resmen sona erdi. Kuzey Kutbu'nda kara ve deniz sahası olan ülkeler; Norveç, Rusya, İsveç, Finlandiya, İzlanda, ABD, Kanada ve Grönland'ın bağlı olduğu Danimarka.
İklim değişikliğinin bu hızla devam etmesi halinde 2035 yılında ya da 2040'ların ortasında Kuzey Buz Denizi alamet-i farikası olan buzlardan yaz mevsiminde büyük oranda arınmış olacak. Bu, kutuplara sınırı olan ülkeler arasında bir enerji yarışının başlaması demek.
Mineral bakımından oldukça zengin olan Kuzey Kutbu çevresinde şimdiye kadar onlarca devasa petrol ve doğalgaz rezervi keşfedildi bile. Kuzey Kutbu'nda keşfedilen 60'a yakın dev rezervin 43'ü Rusya sınırlarında, 11'i Kanada'da, altısı ABD Alaska'da ve biri de Norveç'te.
ABD Jeolojik Kurumu'na göre, 160 milyar varil petrol ve dünyanın henüz keşfetmediği doğal gazın yüzde 30'u Kuzey Kutup Bölgesi'nde bulunuyor. Büyük bölümü deniz olduğu için aynı Antarktika'da olduğu gibi burada da çevreyi koruyacak uluslararası anlaşmalar yok. Küresel ısınma, bölgenin büyük bölümünde buzların erimesine neden olduğu için sondaj kolaylaşıyor.
Ülkeler 1973'te boğazın sınırları üzerinde anlaşmaya vardı ama bu küçük adanın hangi ülkeye ait olacağı konusunda uzlaşamadılar ve bu konuyu ilerleyen bir tarihte kararlaştırmak üzere masadan kalktılar.
Bir kayalık olan Hans Adası Kanada'ya da, Grönland'e de 18 km mesafede, yani uluslararası deniz hukukuna göre bu iki ülke de ada üzerinde hak iddia edebilir.
1984'e gelindiğinde Kanada cüretkâr bir adım atarak adaya asker çıkardı ve adanın kendilerine ait olduğunu göstermek üzere buraya Kanada bayrağı dikerek, yanına da bir şişe Kanada viskisi bıraktı.
Danimarka'nın Grönland'den sorumlu bakanı ise bu hareketin altında ezilmemek adına birkaç hafta sonra adaya gitti ve Kanada bayrağını Danimarka bayrağı ile değiştirerek, yanına da Danimarka'nın içkisi olan schnapps'ten bir şişe bıraktı.
Ve böylece 'viski savaşları' başlamış oldu. Bunu takip eden yıllar boyunca Kanadalı ve Danimarkalı yetkililer adayı sık sık ziyaret ederek aynı ritüeli tekrarladı, adaya içki şişeleri ve karşı tarafa hitaben yazılmış komik notlar bıraktı.
Ülkelerin meclisleri tarafından da onaylandıktan sonra yürürlüğe girecek anlaşma ile Kanada da teknik olarak Avrupa ile ilk kez karadan sınır komşusu olacak.
Kanada Dışişleri Bakanı Melanie Joly ve Danimarkalı mevkidaşı Jeppe Kofod, imza töreninde jest olarak birbirlerine birer şişe içki hediye etti.
Kanadalı bakan Joly "Birçok kişi buna viski savaşı diyordu, bence bu, savaşların en dostanesiydi. Arktik bölgesi uluslararası iş birliği için bir yol gösterici ve burada hukukun üstünlüğü hüküm sürüyor" diye konuştu.
Kofod da anlaşmanın 'uluslararası düzenin baskı altında ve demokratik değerlerin saldırı altında olduğu' bir dönemde yapıldığını ifade etti.
İklim değişikliğinin bu hızla devam etmesi halinde 2035 yılında ya da 2040'ların ortasında Kuzey Buz Denizi alamet-i farikası olan buzlardan yaz mevsiminde büyük oranda arınmış olacak. Bu, kutuplara sınırı olan ülkeler arasında bir enerji yarışının başlaması demek.
Mineral bakımından oldukça zengin olan Kuzey Kutbu çevresinde şimdiye kadar onlarca devasa petrol ve doğalgaz rezervi keşfedildi bile. Kuzey Kutbu'nda keşfedilen 60'a yakın dev rezervin 43'ü Rusya sınırlarında, 11'i Kanada'da, altısı ABD Alaska'da ve biri de Norveç'te.
ABD Jeolojik Kurumu'na göre, 160 milyar varil petrol ve dünyanın henüz keşfetmediği doğal gazın yüzde 30'u Kuzey Kutup Bölgesi'nde bulunuyor. Büyük bölümü deniz olduğu için aynı Antarktika'da olduğu gibi burada da çevreyi koruyacak uluslararası anlaşmalar yok. Küresel ısınma, bölgenin büyük bölümünde buzların erimesine neden olduğu için sondaj kolaylaşıyor.
NARES BOĞAZI'NDAKİ KÜÇÜK ADA
Kuzey Kutbu'na oldukça yakın bir konumdaki küçük bir ada için karşı karşıya gelen Danimarka ve Kanada'nın rekabeti, 1971 yılına uzanıyor. Atışma ilk olarak, Kanada ile Danimarka'nın özerk bölgesi olan Grönland'i ayıran, 35 kilometrelik Nares Boğazı'ndaki sınır anlaşmazlıklarının çözmek üzere toplanıldığı sırada başladı.Ülkeler 1973'te boğazın sınırları üzerinde anlaşmaya vardı ama bu küçük adanın hangi ülkeye ait olacağı konusunda uzlaşamadılar ve bu konuyu ilerleyen bir tarihte kararlaştırmak üzere masadan kalktılar.
Bir kayalık olan Hans Adası Kanada'ya da, Grönland'e de 18 km mesafede, yani uluslararası deniz hukukuna göre bu iki ülke de ada üzerinde hak iddia edebilir.
1984'e gelindiğinde Kanada cüretkâr bir adım atarak adaya asker çıkardı ve adanın kendilerine ait olduğunu göstermek üzere buraya Kanada bayrağı dikerek, yanına da bir şişe Kanada viskisi bıraktı.
Danimarka'nın Grönland'den sorumlu bakanı ise bu hareketin altında ezilmemek adına birkaç hafta sonra adaya gitti ve Kanada bayrağını Danimarka bayrağı ile değiştirerek, yanına da Danimarka'nın içkisi olan schnapps'ten bir şişe bıraktı.
Ve böylece 'viski savaşları' başlamış oldu. Bunu takip eden yıllar boyunca Kanadalı ve Danimarkalı yetkililer adayı sık sık ziyaret ederek aynı ritüeli tekrarladı, adaya içki şişeleri ve karşı tarafa hitaben yazılmış komik notlar bıraktı.
TARİHİ ANLAŞMA
İki ülke, 14 Haziran 2022 tarihinde yaklaşık 50 yıldır süren 'dostane savaş' bir anlaşmayla son verdi. Danimarka ve Kanada dışişleri bakanları Salı günü Kanada'nın başkenti Ottawa'daki imza töreniyle, üzerinde yaşam olmayan yaklaşık 1 kilometrekarelik adayı yarı yarıya paylaştılar.Ülkelerin meclisleri tarafından da onaylandıktan sonra yürürlüğe girecek anlaşma ile Kanada da teknik olarak Avrupa ile ilk kez karadan sınır komşusu olacak.
Kanada Dışişleri Bakanı Melanie Joly ve Danimarkalı mevkidaşı Jeppe Kofod, imza töreninde jest olarak birbirlerine birer şişe içki hediye etti.
Kanadalı bakan Joly "Birçok kişi buna viski savaşı diyordu, bence bu, savaşların en dostanesiydi. Arktik bölgesi uluslararası iş birliği için bir yol gösterici ve burada hukukun üstünlüğü hüküm sürüyor" diye konuştu.
Kofod da anlaşmanın 'uluslararası düzenin baskı altında ve demokratik değerlerin saldırı altında olduğu' bir dönemde yapıldığını ifade etti.
